W ostatnim czasie daje się zaobserwować niepokojące działanie niektórych wojewódzkich urzędów pracy związane z formalnym rozliczeniem wniosków o dofinansowanie w ramach tarczy #antycovidowej.

Dyrektorzy ww. urzędów stoją bowiem na stanowisku, że przedsiębiorca, który wystąpił do urzędu pracy o dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników w związku z przestojem ekonomicznym lub obniżonym wymiarem czasu pracy nie są uprawnieni do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacenia składek ZUS, nawet wówczas gdy wnioski o przyznanie tych świadczeń dotyczyły różnych okresów, tzn. dofinansowanie z urzędu pracy nie pokrywało się z pomocą udzieloną przez ZUS. W konsekwencji takiego stanowiska, wojewódzki urząd pracy oczekuje zwrotu udzielonego dofinansowania w zakresie składek ZUS.

Zgodnie z treścią art. 15g ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tzw. ustawy COVID-19), w brzmieniu obowiązującym do dnia 01 lipca 2020 r., przedsiębiorcy mogli zwrócić się do urzędu pracy z wnioskiem o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, o wypłatę ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (dalej: FGŚP) świadczeń na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników objętych przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarem czasu pracy, jeżeli miało to miejsce w następstwie wystąpienia COVID-19. Oprócz takiego dofinansowania, przedsiębiorcom tym przysługiwały również środki z FGŚP na opłacenie składek na ubezpieczenia społeczne pracowników należnych od pracodawcy.

Z kolei inny przepis ustawy COVID-19, tj. art. 31zo ust. 1, umożliwiał zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, FGŚP lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 01 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r.

Na podstawie delegacji z art. 31zy ustawy COVID-19, ww. zwolnienie ze składek ZUS mogło zostać rozciągnięte przez Radę Ministrów również na dalsze okresy, w zależności od dynamiki rozwoju epidemii.

I tak też się stało, w kolejnych odsłonach tarczy #antycovidowej poszczególne branże uzyskiwały uprawnienie do wystąpienia o zwolnienie ze składek ZUS w kolejnych okresach rozliczeniowych.

Do tego momentu wszystko wydaje się proste i zrozumiałe. Przedsiębiorcy mogli skorzystać z różnych wariantów pomocy.

Jednakże pewnego rodzaju zakłopotanie dla stosujących ww. przepisy urzędów pracy wprowadził przepis art. 15g ust. 18 ustawy COVID-19, zgodnie z którym przedsiębiorcy mogli otrzymać pomoc z FGŚP (tj. dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników objętych przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarem czasu pracy) wyłącznie w przypadku, jeśli nie uzyskali pomocy w odniesieniu do tych samych pracowników w zakresie takich samych tytułów wypłat na rzecz ochrony miejsc pracy.

W stanie faktycznym klientów naszej kancelarii, którzy najpierw za okres od marca do maja 2020 r. wystąpili o dofinansowanie wynagrodzeń pracowników na podstawie art. 15g ustawy COVID-19, a następnie w odniesieniu do tych samych pracowników o zwolnienie ze składek ZUS na podstawie art. 31zo i art. 31zy ustawy COVID-19, lecz za inne już okresy rozliczeniowe, wojewódzki urząd pracy zażądał wyjaśnień, a w dalszej kolejności zwrotu pomocy udzielonej na podstawie art. 15g ustawy COVID-19 w zakresie dofinansowania na pokrycie składek ZUS.

Zgodnie ze stanowiskiem wojewódzkiego urzędu pracy (…) podmiot który otrzymał na podstawie art. 15g środki na opłacenie składek na ubezpieczenia społeczne pracowników, a następnie skorzystał ze zwolnienia, o którym mowa w art. 31zo i/lub art. 31zy ustawy COVID-19, zobowiązany jest w ramach rozliczenia do zwrotu pomocy udzielonej przez WUP (w zakresie dofinansowania na pokrycie składek ZUS). Powyższe – zdaniem urzędu – dotyczy również sytuacji, w której zwolnienie, o którym mowa w art. 31 zo ustawy COVID-19 nie dotyczyło tych samych miesięcy, na które beneficjent zwrócił się z wnioskiem o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy. Zatem wnioskodawca, jak dalej feruje WUP, mógł otrzymać wsparcie na pokrycie składek ZUS tylko za 3 miesiące i tylko od jednego podmiotu – WUP lub ZUS, co oznaczać ma, że środki otrzymane na opłacenie ZUS należy traktować jako wykorzystane niezgodnie z umową.

Zdaniem niektórych urzędów rozliczających udzielone wsparcie, (…) pomoc w odniesieniu do tych samych pracowników w zakresie takich samych tytułów wypłat , o czym stanowi przepis art. 15g ust. 18 ustawy COVID-19, należy rozumieć w ujęciu generalnym, tj. wynagrodzenie / składki za miesiąc grudzień to taki sam tytuł wypłaty co wynagrodzenie / składki za miesiąc styczeń.

Przenosząc powyższe na stan faktyczny, przedsiębiorca, który wystąpił o dofinansowanie dla 20 pracowników do wynagrodzenia z tytułu przestoju ekonomicznego w okresie od marca 2020 r. do maja 2020 r., nie może otrzymać również zwolnienia ze składek ZUS w odniesieniu do tych samych pracowników, ale za inny okres od grudnia 2020 r. do kwietnia 2021 r. W rezultacie, pomoc w zakresie dofinansowania składek ZUS w okresie marzec 0 maj 2020 r. udzieloną przez urząd pracy powinien zwrócić.

Trudno znaleźć racjonalne wyjaśnienie dla takiego sposobu wnioskowania i interpretacji prostego wydawałoby się przepisu.

Zdecydowanie kwestionujemy taką wykładnię przepisu art. 15g ust. 18 ustawy COVID-19. Nie stoi on na przeszkodzie do uzyskania przez przedsiębiorcę dofinansowania wynagrodzeń i składek ZUS pracowników, w sytuacji otrzymania już przez tego przedsiębiorcę dofinansowania wynagrodzeń i składek ZUS tych samych pracowników na podstawie innego przepisu ustawy o COVID-19, jeżeli dofinansowanie to dotyczyło innego okresu.

Z żadnego wreszcie przepisu ustawy COVID-19 nie wynika, aby przyznanie pomocy na podstawie jednego przepisu tej ustawy eliminowało możliwość uzyskania dofinansowania na podstawie innej regulacji tego aktu, oczywiście w przypadku spełnienia wskazanych w przepisach warunków przyznawania takiej pomocy.

Co więcej, potwierdzeniem prezentowanej przeze mnie wykładni ww. przepisu ustawy jest doprecyzowanie art. 15g ustawy COVID-19 polegające na wprowadzeniu do ustawy dodatkowego art. 15g ust. 18a, w myśl którego to przepisu, ust. 18 nie stosuje się do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne pracowników, chyba że zwolnienie dotyczy tych samych miesięcy, na które podmioty zwróciły się z wnioskiem o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, o wypłatę ze środków FGŚP na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników objętych przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarem czasu pracy, w następstwie wystąpienia COVID-19. Jednoznacznie zatem ustawodawca w tym przepisie stwierdził, że przepisu ust. 18 nie stosuje się do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne pracowników, chyba że zwolnienie dotyczy tych samych miesięcy.

Miejmy nadzieję, że tego rodzaju stanowiska organów administracji stosujących przepisy ustawy COVID-19, zostaną sprawie zweryfikowane przez wojewódzkie sądy administracyjne. Dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych daje podstawy sądzić, że interpretacja zaprezentowana przez urzędy nie jest prawidłowa, a przedsiębiorcy, którzy skorzystali z pomocy na podstawie różnych przepisów ustawy COVID-19, otrzymane wsparcie zachowają. Szkoda tylko, że będą musieli ponownie udowadniać, że nie są wielbłądem.

adw. Michał Uciński